Rechtsbijstandverzekerden hebben een vrije advocatenkeuze en de verzekeraar dient de kosten voor de zelf gekozen behandelaar te vergoeden. Het klinkt vanzelfsprekend, maar over dit onderwerp is geprocedeerd tot aan de Hoge Raad en het Internationale Hof van Justitie[1].

Het recht om zelf een advocaat of jurist te kiezen staat al in de wet, toch bracht de uitspraak verzekeringsland in rep en roer. Tros Radar heeft over de vrije advocatenkeuze een uitzending gemaakt in mei 2014. Rechtsbijstandverzekeringen willen er maar niet aan: Het kan toch niet zo zijn dat iedereen zijn eigen advocaat of jurist kiest en vervolgens de rekening bij de verzekering indient? Verzekeringsmaatschappijen vrezen het einde van de betaalbare rechtsbijstandsverzekering. Nieuwe procedures volgen[2].

Het is inmiddels enkele maanden later. De rechtsbijstandverzekering bestaat nog steeds en slechts de polisvoorwaarden zijn aangepast. Hieronder beschrijf ik de verdere gevolgen en hoe je er je voordeel mee kunt doen als (toekomstige) verzekerde.

In Nederland zijn meer dan 4 miljoen huishoudens verzekerd voor rechtsbijstand en dit aantal groeit. Een goede ontwikkeling? Een juridisch geschil brengt kosten met zich mee waar een gezin doorgaans niet voor heeft gespaard. Plotseling geconfronteerd worden met een ontslag, letsel na een verkeersongeluk of problemen na de aankoop van een duur bankstel, dan is het goed verzekerd te zijn zodat je de juridische afwikkeling kosteloos uit handen kunt geven. Voor huishoudens met een lager inkomen is deze verzekering niet aan te raden. Al sinds 1994 kan je in Nederland met een inkomen lager dan € 25.600 (single) en € 36.100,- (samenwonend) een beroep doen op de Wet op de Rechtsbijstand (Wrb) en heb je recht op een door de staat gefinancierde advocaat (zie website Raad voor Rechtsbijstand).

De verzekeraar laat het dossier behandelen door een juridisch geschoolde medewerker in dienst bij de verzekeraar. Slechts in uitzonderingsgevallen wordt de zaak behandeld door een externe advocaat [3]. Verzekerden ervaren als nadeel dat de behandelaar van hun dossier doorgaans niet bij hem/haar thuis komt en er wordt vaak getwijfeld aan de deskundigheid en inzet van de behandelaar. Sommige verzekerden ervaren dit nadeel zo groot dat zij besluiten een jurist of advocaat in te schakelen naar eigen keuze én op eigen kosten. Sinds dit jaar hoeft dat dus niet meer. Rechtsbijstandverzekerden hebben een vrije advocatenkeuze en de verzekeraar dient de kosten voor de zelf gekozen behandelaar te vergoeden.

Het is goed dat de verzekerde zelf de persoon kan kiezen in wie hij of zij vertrouwen heeft en met wie het klikt. Dit komt de voorspoedige behandeling van de zaak ten goede. Hiermee is de vrije advocatenkeuze in ieders belang. Hierbij is uiteraard van belang wat de expertise is van de advocaat of jurist naar keuze. Verzekeringen hebben de algemene voorwaarden aangepast met een maximale vergoeding. Gesteld wordt nu dat de verzekerde de vrije keuze in advocaat of jurist heeft, maar tegen bodemprijzen. Deze maximale vergoeding hoeft geen belemmering te zijn voor verzekerden die zich willen beroepen op het recht op vrije keuze van advocaat of jurist. Mijn ervaring als jurist bij een advocatenkantoor is dat ik zaken, bijvoorbeeld arbeidsrechtszaken, uitstekend kan afwikkelen binnen deze maximale vergoeding. Ik verwacht dan ook dat de negatieve gevolgen voor de rechtsbijstandsverzekering beperkt blijven.

De vrees voor buitensporig hoge kosten voor de verzekeringsmaatschappij als verzekerden zich op het recht op vrije advocatenkeuze gaan beroepen, lijkt mij ongegrond. Niet iedereen heeft een uitgesproken voorkeur voor een behandelaar. Het feit dat de vrije keuze uitsluitend bij een gerechtelijke of administratieve procedure geldt, heeft bovendien voldoende beperkende werking. Het laatste is hierover nog niet geschreven.

De vrije keuze in advocaat of jurist is in het voordeel van de verzekerde. Doe er je voordeel mee. Rechtsbijstandsjuristen zijn doorgaans vakbekwame behandelaars. Voor zover dit niet zo is; zeker niet alle advocaten zijn deskundig en gemotiveerd. Bekijk in uw zaak wie de behandelaar wordt en bepaal zelf of het een meerwaarde heeft een advocaat of jurist in te schakelen. Lees ook mijn artikel van 29 september 2017 waarin de vrije advocatenkeuze opnieuw in een uitspraak wordt genoemd.

Meer weten over mijn dienstverlening? Neem dan vrijblijvend contact op via mijn website.

Auteur: Juriste mr. S.B. Punt

[1] Internationale Hof van Justitie 7 november 2013, C-442/12 waarin het Hof voor recht verklaart:

“1) Artikel 4, lid 1, sub a, van richtlijn 87/344/EEG van de Raad van 22 juni 1987 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de rechtsbijstandverzekering, moet aldus worden uitgelegd dat het zich ertegen verzet dat een rechtsbijstandsverzekeraar die in zijn verzekeringsovereenkomsten regelt dat rechtsbijstand in beginsel wordt verleend door zijn werknemers, tevens bedingt dat de kosten van rechtsbijstand van een door de verzekerde vrij gekozen advocaat of rechtsbijstandverlener slechts vergoed kunnen worden indien de verzekeraar van mening is dat de behandeling van de zaak aan een externe rechtshulpverlener moet worden uitbesteed en
2) Voor de beantwoording van de eerste vraag maakt het geen verschil of rechtsbijstand voor de desbetreffende gerechtelijke of administratieve procedure naar nationaal recht verplicht is.”

[2] Er wordt nog geprocedeerd over de definitie ‘gerechtelijke of administratieve procedure’. Op 18 maart 2014 heeft een kortgedingrechter vragen gesteld aan de Hoge Raad over wat nu precies een gerechtelijke of administratieve procedure is. In deze zaak gaat het om een ontslagprocedure bij het UWV. De betrokken verzekerde wil zelf de rechtshulpverlener kiezen en de rekening bij de verzekering indienen. De rechtsbijstandverzekering weigert en stelt dat hij genoegen moet nemen met een behandelaar in dienst bij de verzekering. Het antwoord op de vraag is officieel nog niet gegeven, maar lijkt mij voorspelbaar.

[3] De rechtsbijstandverzekering schakelt een advocaat in bij een geschil tussen verzekerde en behandelaar welke uitmondt in een beroep op de Geschillenregeling. Een advocaat wordt ook ingeschakeld als een jurist niet bevoegd is de rechtszaak te behandelen. De zaak dient bijvoorbeeld bij de Rechtbank en in dat geval moet de verzekering een advocaat inschakelen die de verzekerde zelf mag kiezen.

css.php